MedischMedische onderwerpen

Qua beroep heb ik jarenlang gewerkt in de anesthesiologie. Het interview Ik wil juist wakker blijven in EO’s magazine Visie (2019) gaat over mijn ervaringen in dat vak tot aan mijn pensionering in 2018.

Daarbij heb ik me gespecialiseerd in pijnbehandeling en palliatieve zorg. Daarover gaan een aantal van onderstaande bijdragen.

Ook in andere onderwerpen heb ik me verdiept, welke op het grensvlak van christelijk denken en medische praktijk liggen, ofwel onderwerpen op medisch-ethisch terrein.

Ik heb dit alles in rubrieken verdeeld en deze hieronder alfabetisch gerangschikt.

Klik op de gewenste link:

Abortus

Vele jaren was de VBOK dé vereniging die opkwam voor de beschermwaardigheid van het ongeboren kind. Omineus was het bericht in 2019 van de VBOK waarin zij het voornemen bekend maakte om op te gaan in Siriz. Hierover heb ik in enkele artikelen commentaar gegeven:

VBOK en Siriz, 2019 Hierover sprak ik ook bij Uitgelicht! op 26 september 2019 klik op de foto, 8 minuten. Maar eind 2019 concludeerde ik in mijn blog, VBOK is geen vereniging meer ‘ter Bescherming van het Ongeboren Kind’.

De organisatie Schreeuw om Leven vult sindsdien steeds meer het gat dat de VBOK heeft laten vallen. Dat was mede reden voor me om op 14 november 2020 een bijdrage te leveren aan de Mars voor het Leven, die deze keer vanwege de coronamaatregelen gedaan werd in de vorm van een livestream vanuit Nieuwspoort in Den Haag. Het gedeelte waaraan ik meedeed is hier te bekijken 20 minuten.

Een hieraan gerelateerd onderwerp is wetenschappelijk onderzoek met embryo’s. Kweken ervan en ermee experimenteren leidt onherroeplijk tot erna doden van deze embryo’s. Hiertegen bestaan niet alleen religieuze maar ook niet-religieuze bezwaren, leg ik hier uit (Nederlands Dagblad, 2022). Zo pleiten sommige humanisten voor een recht van het kind. Verzet komt verder mede voort uit het intuïtieve besef van de waarde van nieuw menselijk leven en de transcendente ervaring bij zwangerschap en geboorte.

Occultisme

Niet te geloven, 2002 In Bedwelming, boze geesten en bedrog beschrijf ik mijn belevenissen met het occulte toen ik nog student was: van geneeskrachtige kruiden en magische stenen tot spiritistische seances en transcendente meditatie. Dit hoofdstuk verscheen in Niet te geloven?! 15 medici over God, wonderen en onzichtbare machten (2002; zie cover hiernaast).

Ik waarschuw voor meer eigentijdse vormen van onzichtbare machten in dit interview: Meningen over mindfulness lopen uiteen (Reformatorisch Dagblad, 2012).

Over het raakvlak tussen alternatieve geneeswijzen en occultisme werd ik in 2011 geïnterviewd door cv·koers.

CoronaCorona

Hieronder vind je een chronologische verzameling van mijn bijdragen vanaf maart 2020 over de coronacrisis.

Titel en quote Uitgave en link

Corona niet weg geweest, terwijl het volop zomer is

In de radiostudio bij Jan Willem de Vries bespreken we de actuele situatie rond corona. Helaas stijgen de cijfers weer, maar vreemd genoeg wacht de overheid met het aangeven of en wanneer maatregelen nodig worden. In de tussentijd reden genoeg om zelf waakzaam te blijven.

RTV Lansingerland
interview
9 minuten
op 24 juni 2022
in de radio-studio

Vaccinatie tegen corona: veilig? effectief? nodig?

In dit gesprek in de radiostudio met Jan Willem de Vries en Marco Oudshoorn komen vragen van luisteraars aan bod. Vragen over de werking van de vaccins; over de snelle ontwikkeling in het laboratorium; hoe men hier vanuit religieus standpunt naar kijkt; of jongeren het wel nodig hebben; en hoe het zit met die derde prik.

RTV Lansingerland
interview
32 minuten
op 5 november 2021
in de radio-studio

Interview over mijn werk als vaccinatiearts

Ik vind de sfeer van ‘de schouders eronder’ heel goed, en hoe de GGD-organisatie het opgepakt heeft. Dat ze in zo’n korte tijd zo veel mensen hebben kunnen mobiliseren. Uiteindelijk doen we het allemaal samen.

Covizine
van 19 oktober 2021

Legitimeer alle papieren opties van een coronatoegangsbewijs

Ook het papieren bewijs dient het tegengaan van verspreiding van het coronavirus. Daardoor besef je bovendien dat de pandemie verre van voorbij is.

ND
“DRIE ARGUMENTEN”
van 16 september 2021

Houd gerichte vaccinatiecampagnes

Sommige huisartsen verzorgen vaccinatie voor wie uit schaamte een openbare vaccinatielocatie mijdt.

ND
“DRIE ARGUMENTEN”
van 5 augustus 2021

Laat je alsnog vaccineren!

Een kleinschalige locatie in de eigen woonomgeving, die iedereen kent en goed bereikbaar is, is een drempel die gemakkelijker genomen wordt. Het is voor het team in de priklocatie een sport om de mensen er zo soepel mogelijk doorheen te loodsen.

Heraut over vaccinatie, 2021
De Heraut
op 23 juni 2021

interview door Freek Zijlstra

Leeftijd als selectiecriterium bij opname op de IC

De medische criteria zijn doorslaggevend maar het is goed om na te denken over de situatie als we daar niet meer mee uitkomen.

Family7
Uitgelicht! op 5 januari 2021

tv-interview 10 minuten

Welke impact had corona het afgelopen jaar op de zorg

De lockdown was nodig. Pas door vaccinatie komen we weer uit deze crisis.

Family7
Uitgelicht! op 30 december 2020

tv-interview 25 minuten

Meld je aan voor extra handen in de zorg!

Het vuur van het saamhorigheidsgevoel en het met elkaar de schouders eronder zetten, kan wel wat aangewakkerd worden.

De Heraut
op 4 november 2020

interview door Freek Zijlstra

Ich möchte kein Intensivbett blockieren

Der niederländische Arzt Paul Lieverse, 66, will Jüngeren den Platz auf der Intensivstation überlassen, falls er selbst an Covid-19 erkrankt. Auch andere, glaubt er, sollten sich darüber Gedanken machen. Wie kommt man auf solch radikale ran?

Het meest belangrijk bij zulke gesprekken zijn eerlijkheid en empathie. En tijd.

Stern
op 23 april 2020

interview door Uli Rauss

Dilemma rond corona: wel of niet aan de beademing

Zo’n besluit, waarbij je ook je huisarts kunt betrekken, moet je zorgvuldig met je naaste gezinsleden doorspreken.

RD
van 6 april 2020

interview door Huib de Vries

Corona: er is méér dan de intensive care

De vraag mag gesteld worden: Zou je zelf, als de nood aan de man komt, gebruik willen maken van de meest intensieve ziekenhuiszorg?

ND
van 27 maart 2020

samen met Theo Boer

Kiezen voor niet beademen bij een corona-infectie

Beademing bij corona is geen kleinigheid en de uitkomst is onzeker. Niet laten beademen is ook een mogelijkheid.

Friesch Dagblad
van 27 maart 2020

interview door Ineke Evink

In een radio-interview geef ik toelichting over mijn persoonlijke keuze om bij ernstig ziek worden door corona niet op de IC beademd te willen worden.

De columnist Bert Keizer maakt van mijn stellingname een beetje een karikatuur maar onderstreept in de rest van zijn column de juistheid van wat ik stel over de impact van een IC-opname voor 70-plussers. Zie Trouw, 27 maart 2020.

De columnist Menno Oosterhoff, psychiater, uit zijn respect en laat merken erdoor aan het denken te zijn gezet. Zie Medisch Contact, 30 maart 2020.

EO Dit is de dag, 2020
Dit is de dag
op 24 maart 2020
2,5 minuten

Wat gebeurt er als je niet beter wordt van corona?
Kan morfine helpen?

Niet beter worden, wat dan?, 2020

Als je overlevingskans klein is, beland je in Nederland niet op de intensive care

Ik wil niet dat ik, op mijn 66ste, nog een beslag doe op de beperkte IC-capaciteit.

NRC, 2020
van 20 maart 2020

interview door Frederiek Weeda

Oud-zorgmedewerkers melden zich massaal

Het is belangrijk dat er voor corona-patiënten geestelijke en waar nodig palliatieve zorg beschikbaar is.

ND
van 17 maart 2020

interview door Aaldert van Soest

Bidden voor zieken

Bidden met open handen, 2007 In De dokter en de dominee van Geloof in zorg van 2010 gaan de theoloog Mart-Jan Paul en ik in gesprek over gebed voor genezing.

Het interview Genezende handen in Bidden met open handen uit 2007 gaat ook over bidden voor zieken. Betekent dat altijd gebed om genezing?

Bidden is geen trucje is een interview in het Reformatorisch Dagblad van 2012 over hetzelfde thema.

Hoe dit in de spreekkamer bespreekbaar te maken, vertel ik in het interview Wijsheid in de spreekkamer (Nederlands Dagblad, 2015). Over het feit dat zelfs een relatief kleine ingreep voor de persoon zélf heel ingrijpend kan zijn, schreef ik hier (Reformatorisch Dagblad, 2013).

Euthanasie

Dood gewoon? 2005
Dood gewoon? 2005.
In Nederland werd euthanasie in 2001 wettelijk geregeld, welke wet in 2002 van kracht werd. Hierover ben ik vanaf het begin kritisch geweest omdat het de mogelijkheden voor goede palliatieve zorg ondermijnt, zoals ik in dit interview uit 2002 uitleg.

Over het spannende terrein van levensbeëindiging aan de ene kant en goede zorg voor ernstig zieken aan de andere kant schreef ik een tweeluik in Dood gewoon? Perspectieven op 35 jaar euthanasie in Nederland (Lindeboomreeks nr. 15, 2005; zie cover hiernaast):

  1. Een medisch perspectief, en
  2. Palliatieve zorg – een ander perspectief.

In Palliatieve zorg verdient beter (Trouw, 2015) verdedig ik de stelling dat tijdig aangeboden, deskundige palliatieve zorg het aantal euthanasieverzoeken vermindert. Dit essay is voor een Engelstalig publiek bewerkt tot Fewer cases of euthanasia by proper palliative care (Catholic Medical Quarterly, 2015).

Wat 20 jaar geleden gevreesd werd, zien we gebeuren: een steeds ruimere inzet van euthanasie met in 2021 opnieuw een stijging ten opzichte van het jaar ervoor (zie grafiek hiernaast).

De daling in 2018 is waarschijnlijk veroorzaakt door het onderzoek door justitie in die periode naar een aantal als onzorgvuldig bestempelde euthanasiegevallen, dat artsen heeft afgeschrikt.

Aantal meldingen
Aantal meldingen van euthanasie vanaf 2000.
Family7
Nieuwsrubriek Uitgelicht! van Family7 in 2019 10 minuten

Euthanasie bij (gevorderde) dementie is in 2019 actueler geworden door een controversiële uitspraak van de rechter. Hierover werd ik geïnterviewd in de tv-studio van televisiezender Family7 klik op foto, 10 minuten

Orgaandonatie

De mogelijkheden van orgaandonatie spreken tot de verbeelding. De nieuwe wetgeving die op 1 juli 2020 van kracht werd, levert nieuwe vragen op. Hieronder twee korte filmpjes en een veel langer filmpje (via YouTube YouTube).

Opvallend bij de discussie is het gebrek aan aandacht voor de mogelijkheid van orgaandonatie vóór overlijden waarvoor ik hier pleit.

Twee filmpjes van 1 minuut uit 2019 over orgaanuitname. En een opname van een complete spreekbeurt uit 2020.

Palliatieve zorg

Lijden en volhouden, 2016
Lijden en volhouden, 2016.
Palliatieve zorg houdt meer in dan verlichting van pijn en ander lichamelijk lijden. De invulling hiervan wordt sterk beïnvloed door de visie die men heeft op dood en sterven. Dit leg ik hier kort uit (Reformatorisch Dagblad, 2016).

In Het medische antwoord op lijden beschrijf ik de huidige mogelijkheden van de palliatieve geneeskunde en de grenzen daarvan. Dit hoofdstuk verscheen in Lijden en volhouden (Lindeboomreeks nr. 19, 2016; zie cover hiernaast).

Gelukkig komt er geleidelijk meer aandacht voor deze alternatieve mogelijkheden in plaats van het eenzijdige focus op langer moeten doorleven. Zie bijvoorbeeld het initiatief van Kankerfonds KWF in 2022.

Andries, 2019
EO’s tv-programma Andries, 2019.

Over het onderwerp pijn, lijden, geloof en euthanasie ging ik in 2019 in gesprek met Andries Knevel in EO’s tv-programma Andries of klik op de foto, 26 minuten

Behandeling van pijn

Pijn en pijnbehandeling, 2016
Pijnbehandeling, 2016.
De klassieke pijnfysiologie betreft hoofdzakelijk de sensorische kant van pijn. Interessante materie! Maar voor patiënten met pijn is de belevingskant even belangrijk, en daarom is tevens aandacht nodig voor de niet-lichamelijke factoren. Zorg voor de hele mens dus, zoals ik elders kort uitleg (Reformatorisch Dagblad, 2014). Daarom komt ook die kant aan bod in de uitgebreide nascholing over Pijn en pijnbehandeling – nascholing voor huisartsen (AccreDidact, 2016; zie cover hiernaast).

Helaas is het gebruik van opioïden (morfine-achtige pijnstillers) geleidelijk dusdanig ontspoord, waardoor er inmiddels sprake is van een ware opioïden-crisis (Nederlands Dagblad, 2019).

Het interview in Leven met pijn (RDMagazine, 2021) gaat vooral over chronische pijn; wat is daartegen te doen en hoe kan je daar zelf een actieve rol in spelen?

Voor kinderen schreef ik Waarom voel je pijn? in de rubriek ‘Bram vraagt’ (Nederlands Dagblad, 2018). Maar de boodschap is niet alleen voor kinderen bedoeld.

Bij het nadenken over lijden is het goed om ook stil te staan bij het lijden van de zorgverlener (Reformatorisch Dagblad, 2016).

Pijn bij kanker

Pijn bij kanker, 2016
Pijn bij kanker, 2016.
Een andere uitgebreide nascholing is Pijn bij kanker – nascholing voor apothekers (AccreDidact, 2016; zie cover hiernaast). Deze gaat specifiek in op de diverse aspecten van de behandeling van patiënten met pijn bij kanker. Omdat bij patiënten met kanker pijn zelden het enige probleem is, hoort goede zorg zich ook op die andere aspecten te richten – een essentieel kenmerk van palliatieve zorg. Een ziekenhuisafdeling voor palliatieve zorg geeft hiervoor bijzondere mogelijkheden. Onder de titel Palliatieve zorg op een palliatieve zorg unit besprak ik de lessen van de 20 jaar met zo’n afdeling.

Voor een patiëntenvereniging schreef ik over de mogelijkheden van behandeling van pijn bij kanker, ook indien genezing niet meer mogelijk is: Waarom pijn en ander lijden behandeld moet worden (2010).

Voor professionals verzorgde ik tussen 2005 en 2016 een college Pijnbehandeling in de palliatieve fase voor de Kadercursus palliatieve zorg voor artsen.

Gesprek met patiënt met pijn
In gesprek met een patiënt met pijn, 2009.

Vaccinatie

Vaccinatie blijkt een gevoelig onderwerp. Spookverhalen en nepnieuws spelen daarin een rol. Ook religieuze argumenten worden wel genoemd, zoals of vaccinatie strijdig is met vertrouwen op Gods voorzienigheid.

Hierover werd ik telefonisch geïnterviewd door Groot Nieuws Radio (in 2019), hier te beluisteren 6 minuten.
Hierover ging ik ook in gesprek in Uitgelicht! Analyse, deel 3 in een serie over medisch-ethische thema’s van televisiezender Family7 in 2021.

Dit thema kwam opnieuw en veel uitvoeriger aan bod met de komst van een vaccin tegen corona. Een uitkomst! Maar omdat er per doelgroep verschillende twijfels blijken te zijn, pleit ik voor gerichte vaccinatiecampagnes, namelijk per doelgroep (Nederlands Dagblad, 2021).

Op de pagina Corona vind je meer bijdragen over deze virusinfectie en over de vaccinatie daartegen.

Voltooid leven

Een initiatief-wetsvoorstel van D66 heeft het onderwerp hulp bij zelfdoding bij ‘voltooid leven’ op de agenda gezet. Hierover schreef ik in 2011 een artikel en sprak ik onder meer op de Guido-conferentie van de SGP in 2017 en bij het Jacobi-debat in Utrecht in 2017. Dat de discussie hierover voorlopig niet voltooid is, voorspelde ik eveneens in 2017.

Overigens verdient dit onderwerp inmiddels een open discussie zodat de vele tegenargumenten luider klinken en meer gehoor krijgen. Zo’n open discussie bepleit ik in dit korte opinieartikel (Nederlands Dagblad, 2021).

Voltooid leven, 2020
Nieuwsrubriek Uitgelicht! van Family7 in 2020 10 minuten
Over de onwenselijkheid van een voltooid leven-regeling sprak ik ook een keer bij Family7 in 2020 klik op foto, 10 minuten

Waarom-vragen

Christendom onwijs, 1996
Christendom onwijs?!, 1996.

Mijn Gedachten over pijn, lijden en God verscheen in 1996 als hoofdstuk in Christendom onwijs?! 15 wetenschappers over God, geloof en wetenschap (zie cover links).

Persoonlijke gedachten hierover kwamen 20 jaar later aan bod in het interview Niet bang voor de dood (Reformatorisch Dagblad, 2016).

Belevenissen in mijn 30-jarige loopbaan als anesthesist vertel ik in Ik wil juist wakker blijven in EO’s magazine Visie, 2019 (zie cover rechts).

Christendom onwijs, 1996
EO’s Visie, 2019.

Andries, 2019 Omgaan met het levenseinde was onderwerp van gesprek in EO’s tv-programma Andries in 2019 of klik op de foto, 25 minuten.

Zorg voor ernstig zieken

Het gebruik van de term ‘kwaliteit van leven’ suggereert dat het leven ook minderwaardig zou kunnen zijn. Maar ik pleit er in dit pleidooi (Pro Vita Humana, 2000) voor om dit begrip toch te gebruiken.

Als kanker je raakt In Op het snijvlak van angst en pijn (Reformatorisch Dagblad, 2005) vertel ik over het vakgebied pijnbehandeling als onderdeel van de anesthesiologie.

Vanwege het levensbedreigende karakter van kanker spreekt men bij de behandeling daarvan vaak in termen van ‘strijd’. Hierover gaat mijn Het gevecht gaat beginnen in Als kanker je raakt (eerste druk 2015). Inmiddels verscheen in 2022 een zesde, herziene druk.

In Wijsheid in de spreekkamer (Nederlands Dagblad, 2015) komt aan bod hoe ik omga met deze dilemma’s.

Terug naar de startpagina  Terug naar boven

© 2022 Paul Lieverse
Twitter   LinkedIn   YouTube   Blogger